Słynny polski malarz, Julian Fałat (1853-1929), podobnie jak wielu innych artystów tworzących w tym okresie dużo podróżował i podczas podróży, połączonych często z pobieraniem nauk, zwiedził liczne stolice kulturalne, na przykład Lwów, Monachium, Rzym czy też Berlin. Na podziw zasługuje to, że do wszystkich swoich sukcesów doszedł sam – bez pomocy rodziny, nie był też przez nikogo wspierany finansowo. Dużo pracował, między innymi pomagał archeologom prowadzącym badania przy dokumentowaniu odkryć na papierze, zatrudniał się również jako pomocnik rysowników, architektów. Dzięki tym dorywczym zajęciom mógł rozpocząć i kontynuować studia. W miarę możliwości tworzył obrazy w przerwami między pobieraniem nauki. W początkowym okresie jego obrazy przedstawiały różne krajobrazy, był więc malarzem pejzażystą, zdarzały mu się też portrety oraz sceny z życia codziennego. Później zaczął bardziej dokładnie przedstawiać charakter widniejących na obrazach postaci. Zdobywał liczne medale, zakładał towarzystwa, m.in. Towarzystwo Artystów Polskich “Sztuka”, malował dla koronowanych głów, na przykład cesarza Niemiec, Wilhelma II. Przykłady dzieł: “Modlący się starzec”, “Oszczepnicy”, “Powrót z polowania na niedźwiedzia”.

Polski impresjonista, Władysław Podkowiński (1866-1895), jeden z bardziej znanych malarzy praktykujących w tym nurcie, urodził się w Warszawie i tam zmarł. Swoje talenty szkolił dzięki uczęszczaniu do Akademii Sztuk Pięknych i uczeniu się sztuki od tamtejszych wykładowców, między innymi Wojciecha Gersona i Antoniego Kamieńskiego, a w późniejszym okresie również dzięki przyłączeniu się do Akademii Petersburskiej. Malarz dużo podróżował, był między innymi w Rosji, we Francji. Osiadł na jakiś czas w Paryżu, gdzie owocnie spędził miesiące umożliwiające mu pracę nad obrazami i doskonalenie warsztatu. Potem zamieszkał na stałe w Warszawie. Oprócz impresjonizmu, bliski był Podkowińskiemu symbolizm. Obrazy tworzył z wykorzystaniem zalet farb olejnych. Wśród słynnych dzieł wymienić można chociażby “Szał uniesień”, “Mokra wieś”, a także liczne autoportrety. Preferował malowanie pejzaży miast, wsi i zakątków pozbawionych jakiegokolwiek wpływu cywilizacji, a także portrety i dzieła typowe dla symbolistów, często wyposażone w kilka znaczeń. Podobnie jak światowej sławy malarz Vincent van Gogh, Podkowiński dzięki chorobie odnalazł nowe spojrzenie na swoją sztukę.

Najchętniej posługiwał się akwarelą, choć nie stronił również od tradycyjnej techniki olejnej. Apoloniusz Kędzierski (1861-1939) mieszkał w Polsce, w Suchedniowie, potem w Radomiu, jeszcze później w Warszawie. Dużo podróżował, co było dowodem respektowania malarskiej tradycji ludzi tego okresu. Studiował w Warszawie, a potem w Monachium, w Akademii Sztuk Pięknych. Jego nauczycielami byli: słynny malarz Józef Brandt, prywatnie przyjaciel Kędzierskiego, a także Wojciech Gerson i Antoni Kamiński. Brandt pomagał mu w utrzymaniu się i opłacaniu studiów. Kolejnym nauczycielem Kędzierskiego był N. Gysis. Po ukończeniu edukacji, malarz założył pracownię w Warszawie i w tym mieście żył aż do śmierci. Jego podróże objęły Węgry, Szwajcarię, Francję, Włochy i Belgię. Był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich “Sztuka”, a także grupy “Odłam” i później ugrupowania “Pro Arte”. Malował pejzaże, portrety i sceny rodzajowe, otrzymując mnóstwo wyróżnień, prezentując prace z powodzeniem na wystawach i w różnych galeriach. Najsłynniejsze dzieła: “Astronom Wiejski (Antek Astronom)”, “Przesiewanie”, “Tkaczka” oraz “W polu”. Pomagał też w dbaniu o zabytki polski, o ich regularną konserwację.

Malował dużo i często, co wynikało z jego zainteresowań oraz wykształcenia na odpowiednim kierunku – Witold Pruszkowski (1846-1896) studiował na malarskim wydziale Akademii w Monachium. Jego nauczycielem później został Jan Matejko, kiedy Pruszkowski przeprowadził się do Krakowa i dołączył do tamtejszej Szkoły Sztuk Pięknych. Jeszcze jedną osobą, która pomogła mu kształcić się malarsko, był Tadeusz Gorecki. Lata młodości upłynęły więc malarzowi na pogłębianiu wiedzy, co z pewnością opłaciło mu się i przydało później. Jego malarstwo od początku było specyficzne, choć nie unikał typowych scen rodzajowych i portretów, wykonując bardzo często i chętnie również pejzaże. Każdy z jego obrazów wyróżniał się nie tematyką, ale sposobem przenoszenia wizji na płótno – Pruszkowski uwielbiał łączyć na jednym obrazie motywy realistyczne i fantastyczne, było w jego twórczości dużo melancholii typowej dla okresu romantyzmu, dużo subtelności i smutnych, lekkich barw. Używał z powodzeniem farb olejnych oraz pasteli. Ważniejsze dzieła tego malarza to na przykład “Scena powstańcza”, “Eloe”, “Zaduszki”, “Nimfy wodne”. Można łatwo rozpoznać autora obrazu analizując sposób pociągania pędzlem oraz kolorystykę płótna.

Pochodził z rodziny, w której tradycje malarskie były bardzo ważne – jego ojciec, Hipolit, również był malarzem. Henryk Siemiradzki (1843-1902) uważany jest za malarza dwojga narodów, mianowicie polskiego i rosyjskiego. Jego wybranym stylem był akademizm. Początkowo rozpoczął edukację w innym kierunku, mianowicie w naukach przyrodniczych, ale wkrótce do głosu doszły zainteresowania i Siemiradzki wybrał się do Petersburga, gdzie zaczął uczęszczać do Akademii Sztuk Pięknych. Jak wielu innych malarzy, rozpoczął podróże, zwiedzając między innymi Polskę, która ze względu na jego polskie korzenie zdobyła duże uznanie i serce malarza, a także Niemcy – Monachium, Włochy – Rzym, Wenecję, Florencję i Neapol. W Rzymie osiedlił się i żył tam przez pewien czas z rodziną. Później przeprowadził się do Polski, do Strzałkowa, gdzie umarł w wyniku choroby. Znał wiele osób, zajmujących się czynnie sztuką, między innymi Józefa Brandta, Henryka Sienkiewicza, Stanisława Witkiewicza. Malował sceny rodzajowe, a także obrazy nawiązujące do modnego stylu antycznego. Wśród jego dzieł wymienić można “Pochodnię Nerona”, “Nimfy Wodne”, “Noc Świętojańską” a także “Wiejską sielankę”. Widać więc, jak spory przekrój tematów pojawiał się w sztuce tego malarza.

Aleksander Kotsis (1836-1877) urodził się na terenie Krakowa, gdzie dorastał i tworzył. Jego rodzimą dzielnicą był Ludwinów, później zamieszkał na terenie Podgórza. Szybko podjął naukę w odpowiednim kierunku, kierując się zainteresowaniem, jakie wykazywał w kierunku sztuk pięknych. Studiował także w Krakowie, a dokładnie w Szkole Sztuk Pięknych, którą ukończył z powodzeniem i rozpoczął pełnoprawną karierę malarską. Wśród jego nauczycieli byli między innymi Wojciech Stattler i Władysław Łuszczkiewicz. Malował na terenie Krakowa i okolic, ale nie ograniczał się do przedstawiania wyłącznie piękna Polski. Dużo podróżował; podczas swoich podróży zwiedził także wiele miejscowości Francji oraz Niemiec. Po powrocie z wojaży zainteresował się okolicami polskich gór – wędrował także po Tatrach. Jego zainteresowaniem cieszyły się szczególnie piękne krajobrazy, które najchętniej malował, ale nie ograniczał się do widoków natury, portretując również ludzi. W jego twórczości nie brakowało typowych dla tego okresu scen rodzajowych. Kotsis namalował bardzo dużo obrazów, między nimi wymienić można: “Giewont”, “Dzieci przed chatą”, “Rudowłosą”, “Głowy dwóch dziewcząt”, “Ostatnią chudobę”, “Dzieci z osiołkiem”

Twórczość tego malarza można zaklasyfikować do polskiego realizmu. Stanisław Masłowski (1853-1926) malował przede wszystkim sceny z życia różnych ludzi oraz uwieczniał na płótnach polskie krajobrazy. Uczył się, jak wielu innych artystów tego okresu, w Warszawie, a jego nauczycielami byli między innymi Wojciech Gerson i Antoni Kamieński. Po ukończeniu studiów często wyjeżdżał, na przykład na Ukrainę, którą pokochał za urocze widoki, trochę podobne do polskich, muzykę i zwyczaje. Wzorował się nieco na twórczości Józefa Chełmońskiego i Józefa Brandta, przynajmniej w początkowych latach swojej kariery malarskiej. Na Ukrainie często tworzył obrazy przedstawiające licznych mieszkańców tych obszarów, czyli Kozaków. Nie skończył na tym kraju swoich podróży – trafił też do Monachium i do Paryża, odwiedził Tunis. Większość jego obrazów to dzieła olejne, ale Masłowski nie unikał również akwareli. Czerpał z dorobku malarzy impresjonistów. Najważniejsze dzieła tego malarza to “Malwy w ogródku”, “Jarmark”, “Wieśniak przy kapliczce”, “Łubin”, “Staw w Radziejowicach”. Uczestniczył w wielu wystawach i plenerach malarskich, gdzie szkolił warsztat i prezentował prace.

Urodzony w Warszawie, Aleksander Gierymski (1850-1901) podobnie jak jego brat Maksymilian swoje życie poświęcił malarstwu. Rozpoczął karierę w Polsce, a skończył ją w Rzymie, gdzie zmarł. Malował od najmłodszych lat, a tuż po skończeniu liceum zajął się nauką w specjalistycznej szkole rysunku. W późniejszych latach podjął studia na monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, wyróżniając się wyjątkowym talentem. Po studiach wyjechał do Rzymu, malował; wrócił do Warszawy, ale nie został tam długo, jak najszybciej wracając znów do Rzymu. Prace prezentował na licznych wystawach i galeriach. Przedstawiał fascynujące pejzaże miejskie, a także nadmorskie. Natomiast jego największym zainteresowaniem cieszyły się sceny rodzajowe, przedstawiał życie biednych ludzi z okolic Warszawy, a także mieszkańców wsi. Malował także widoki obiektów architektonicznych, na przykład bazylik, kościołów lub fragmentów miast. Najbardziej znane obrazy Gierymskiego to na przykład “Trumna chłopska”, “Święto trąbek”, “Powiśle”, “Żydówka z cytrynami”, “Piaskarze”, “Plac Wittelsbachów w Monachium w nocy”. Malarz nie spotkał się z dużym uznaniem za życia, szczególnie wśród rodaków.

Kolejny z malarzy polskich, którzy z powodzeniem przedstawiali piękno polskiej natury na licznych pejzażach. Urodził się w Warszawie i tam zmarł, ale w swojej twórczości nie ograniczał się tylko do prezentowania walorów tego miasta, stolicy Polski. Franciszek Kostrzewski (1826-1911) również studiował na wydziale Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Wśród jego nauczycieli można wymienić Jana Feliksa Piwarskiego i Aleksandra Kokulara, którzy pomagali mu w rozwijaniu kunsztu malarskiego. Oprócz malowania obrazów, Kostrzewski zajmował się też tworzeniem licznych rysunków satyrycznych, rysował też karykatury sławnych ludzi. Był zatrudniony jako ilustrator w niektórych czasopismach, które posiadały zapotrzebowanie na rysunki satyryczne i nie tylko. Były to na przykład “Mucha”, “Tygodnik ilustrowany”, “Kłosy”. Jego ilustracje trafiały również do książek i innych pozycji literackich. Wśród dzieł malarskich Kostrzewskiego można wymienić na przykład “Odpust na wsi”, “Grzybobranie”, “Grzybobranie – Sędzia i Telimena”, “Polowanie”, “Pożar wsi”. W ślady ojca poszedł syn – Stanisław Kostrzewski. On również został malarzem, być może do podjęcia decyzji zachęciła go sława ojca.

Kolejny polski malarz, którego największym zainteresowaniem cieszyły się uroki natury i piękne krajobrazy nigdy nietknięte ręką człowieka, a także takie, w którym i natura, i cywilizacja splatały się w mocnym uścisku. Władysław Malecki (1836-1900) pochodził z Kielc, ale wkrótce opuścił rodzinną miejscowość na rzecz studiowania na renomowanych uczelniach w większych miastach. Studiował w Warszawie, w Szkole Sztuk Pięknych. Potem dużo podróżował – między innymi po różnych bezdrożach, bo był zafascynowany dzikością natury i łączeniem się tej dzikości z krajobrazami cywilizacji. Chętnie uwieczniał na płótnie pejzaże z Gór Świętokrzyskich, krajobrazy tamtych okolic, na przykład z okolic Szydłowca, gdzie umarł. Oprócz pejzaży często przedstawiał na płótnie kroniki z życia miasta, różne ważne wydarzenia, znanych ludzi. Interesowała go również historia, zwłaszcza polskie powstania – między innymi styczniowe. Pokazywał piękno Szydłowca i dynamikę stoczonych w przeszłości bitew. Przykładem jego malarstwa może być “Sejm bociani”, “Krajobraz leśny”, czy też “Pejzaż z kościółkiem”. Zwraca uwagę sposób przedstawiania nieba, zazwyczaj jest tajemnicze, bardzo dynamiczne.